Czym jest kompresjoterapia (terapia uciskowa)?

Kompresjoterapia, nazywana również terapią uciskową, polega na wywieraniu kontrolowanego nacisku na skórę i tkanki za pomocą specjalistycznych wyrobów uciskowych, takich jak odzież uciskowa, bandaże czy regulowane systemy uciskowe.

Jest to podstawowa metoda postępowania w leczeniu obrzęku limfatycznego i przewlekłych schorzeń żylnych oraz jeden z kluczowych elementów terapii lipodemii.

Jej zadaniem jest poprawa przepływu krwi i limfy, zmniejszanie obrzęków oraz łagodzenie związanych z nimi dolegliwości.

Jak działa kompresjoterapia i w jaki sposób wspiera krążenie?

Kompresjoterapia wykorzystuje specjalistyczną odzież uciskową, regulowane systemy uciskowe lub bandaże, które wywierają kontrolowany nacisk na kończyny lub inne obszary ciała.

Aby zrozumieć, w jaki sposób terapia uciskowa wspiera organizm, warto poznać najważniejsze mechanizmy jej działania.

Pomaga zmniejszać zastój krwi i obrzęki

Wyroby uciskowe wywierają stopniowany ucisk, który jest najsilniejszy w najbardziej oddalonej części kończyny (np. w okolicy kostki lub nadgarstka) i stopniowo zmniejsza się w kierunku tułowia. Dzięki temu pomagają ograniczać zastój krwi, wspierają przepływ krwi żylnej oraz usprawniają drenaż limfatyczny.

Wspomaga przepływ krwi żylnej

Kompresjoterapia pomaga usprawnić przepływ krwi w kierunku serca poprzez wspieranie pracy żył i tzw. pompy mięśniowej łydki. Ma to szczególne znaczenie w sytuacjach, gdy zastawki żylne lub mechanizmy odpowiedzialne za prawidłowy powrót krwi nie działają wystarczająco efektywnie.

Usprawnia drenaż limfatyczny

Odpowiednio dobrana kompresja wspomaga przepływ limfy i pomaga ograniczać gromadzenie się płynów w tkankach. Dzięki temu może przyczyniać się do zmniejszenia obrzęków oraz wspierać kontrolę objawów obrzęku limfatycznego.

Może pomagać łagodzić ból i stan zapalny

Terapia uciskowa może wspierać zmniejszanie dolegliwości bólowych oraz wpływać na procesy związane ze stanem zapalnym. W przypadku lipodemii wyroby uciskowe są często stosowane przede wszystkim w celu łagodzenia bólu i poprawy komfortu codziennego funkcjonowania.

Zapewnia wsparcie dla tkanek i wspomaga mobilność

Odzież uciskowa zapewnia dodatkowe wsparcie dla kończyn i innych obszarów ciała objętych terapią. Może ułatwiać poruszanie się, ograniczać dyskomfort związany z ocieraniem się fałdów skórnych oraz pomagać utrzymać bardziej równomierny kształt zajętej części ciała.

Kto i kiedy powinien stosować terapię uciskową?

Kompresjoterapia jest uznawana za podstawowy element leczenia obrzęku limfatycznego oraz przewlekłych schorzeń żylnych. W przypadku lipodemii jej stosowanie jest rekomendowane przez międzynarodowe wytyczne i dokumenty ekspertów. Skuteczność terapii uciskowej została potwierdzona w licznych badaniach naukowych, wytycznych klinicznych i dokumentach konsensusowych.¹–¹²

Terapia uciskowa może być szczególnie korzystna dla osób:

  • z obrzękiem limfatycznym,
  • z przewlekłymi schorzeniami żylnymi,
  • z lipodemią,
  • odczuwających ciężkość nóg lub skłonność do obrzęków w czasie ciąży,
  • wykonujących pracę wymagającą długotrwałego siedzenia lub stania,
  • często odbywających długie podróże samochodem, pociągiem lub samolotem.

Jeżeli masz pytania dotyczące kompresjoterapii lub zastanawiasz się, czy jest ona odpowiednia w Twojej sytuacji, skonsultuj się ze specjalistą ochrony zdrowia. Pomoże on dobrać właściwy rodzaj wyrobu uciskowego, odpowiedni poziom kompresji oraz sposób stosowania dostosowany do indywidualnych potrzeb.

Dlaczego warto wybierać medyczne wyroby uciskowe?

Nie wszystkie wyroby uciskowe działają w taki sam sposób. Medyczne wyroby uciskowe podlegają rygorystycznym normom jakości i bezpieczeństwa, które potwierdzają ich skuteczność terapeutyczną oraz bezpieczeństwo stosowania. W zależności od rodzaju produktu mogą wymagać przepisania przez specjalistę lub profesjonalnego wykonania pomiaru i dopasowania.

Do najważniejszych cech świadczących o tym, że dany produkt zapewnia medyczną kompresję, należą:

  • klasyfikacja jako wyrób medyczny,
  • oznakowanie CE – wymagane do legalnego wprowadzania produktów do obrotu na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG),
  • certyfikaty jakości, takie jak RAL (RAL-GZ 387 – niemiecki standard jakości obejmujący badania i dokumentację medycznych wyrobów uciskowych),
  • jasno określone klasy lub poziomy kompresji.

Wybór odpowiednio certyfikowanego wyrobu medycznego pomaga zapewnić właściwy poziom ucisku oraz oczekiwane efekty terapii.

Jak działa stopniowany ucisk?

Odtwarzanie i wstrzymywanie wideo

Jakie są klasy kompresji i co oznaczają poziomy ucisku?

Medyczne wyroby uciskowe są klasyfikowane według poziomu wywieranego ucisku, określanego najczęściej w milimetrach słupa rtęci (mmHg). W zależności od producenta mogą być oznaczane jako klasy kompresji, poziomy lub zakresy ucisku, np. 15–20 mmHg czy 20–30 mmHg.

Dobór odpowiedniego poziomu kompresji zależy od rodzaju schorzenia, współistniejących problemów zdrowotnych oraz indywidualnych potrzeb pacjenta. Z tego względu wybór klasy kompresji powinien być dokonany po konsultacji ze specjalistą ochrony zdrowia, który pomoże dobrać rozwiązanie zapewniające bezpieczeństwo i optymalne efekty terapii.

Jak wybrać odpowiedni medyczny wyrób uciskowy?

Dobór odpowiedniego wyrobu uciskowego powinien odbywać się we współpracy ze specjalistą ochrony zdrowia. Wybór zależy od wielu czynników, takich jak rodzaj schorzenia, stopień nasilenia obrzęku, współistniejące problemy zdrowotne, poziom aktywności oraz indywidualne potrzeby związane z komfortem użytkowania.

Rozwiązania stosowane w kompresjoterapii różnią się konstrukcją, przeznaczeniem i sposobem działania. Niektóre produkty są przeznaczone do stosowania po zabiegach chirurgicznych, podczas gdy inne zostały opracowane z myślą o długoterminowym leczeniu schorzeń przewlekłych, takich jak obrzęk limfatyczny, lipodemia czy przewlekła niewydolność żylna.

Na podstawie indywidualnej oceny specjalista może pomóc dobrać najbardziej odpowiednie rozwiązanie spośród dostępnych rodzajów wyrobów uciskowych.

Wyroby gotowe i wykonywane na miarę

Gotowe wyroby uciskowe są dostępne w standardowych rozmiarach i wariantach. Zapewniają skuteczną terapię uciskową u osób o typowym kształcie kończyn i najczęściej są stosowane w leczeniu schorzeń żylnych.

Wyroby wykonywane na miarę są indywidualnie dopasowywane do anatomicznego kształtu ciała pacjenta, co pozwala uzyskać optymalne dopasowanie i równomierny rozkład ucisku. Najczęściej zaleca się je osobom z obrzękiem limfatycznym, lipodemią oraz pacjentom z otyłością lub nietypowym kształtem kończyn.

Odzież uciskowa płaskodziana i okrągłodziana

Odzież uciskowa płaskodziana charakteryzuje się większą materiału, dzięki czemu dobrze dopasowuje się do nieregularnych kształtów kończyn i skutecznie obejmuje fałdy skórne bez nadmiernego wrzynania się w tkanki. Jest najczęściej stosowana u osób z obrzękiem limfatycznym i lipodemią.

Technologia płaskodziana umożliwia również wykonywanie bardziej specjalistycznych wyrobów, takich jak rękawiczki uciskowe czy elementy obejmujące palce.

Odzież uciskowa okrągłodziana wykonywana jest z cieńszego i bardziej elastycznego materiału niż wyroby płaskodziane. Najlepiej sprawdza się u osób o regularnym kształcie kończyn i jest powszechnie stosowana w leczeniu schorzeń żylnych, takich jak przewlekła niewydolność żylna.

Wyroby uciskowe do noszenia w dzień i w nocy

Wyroby uciskowe do stosowania w ciągu dnia zostały zaprojektowane z myślą o codziennym użytkowaniu. Wspierają krążenie krwi i limfy oraz pomagają kontrolować obrzęki podczas aktywności w ciągu dnia.

Wyroby uciskowe do stosowania w nocy są przeznaczone głównie dla osób z obrzękiem limfatycznym. Ich zadaniem jest wspomaganie utrzymania efektów terapii przeciwobrzękowej podczas odpoczynku i snu.

Odzież uciskowa, bandaże i regulowane systemy uciskowe

Odzież uciskowa zapewnia stały, stopniowany ucisk wspomagający powrót krwi żylnej oraz drenaż limfatyczny. Pomaga kontrolować obrzęki i jest przeznaczona zarówno do codziennego użytkowania, jak i długoterminowej terapii.

Bandaże uciskowe pozwalają na elastyczne dopasowanie do różnych części ciała i zmieniających się obwodów kończyny. Najczęściej wykorzystuje się je w początkowych etapach leczenia obrzęku limfatycznego, między innymi podczas pierwszej fazy Kompleksowej Terapii Przeciwobrzękowej (CDT), kiedy konieczne jest szybkie zmniejszenie obrzęku.

Adaptacyjne systemy uciskowe stanowią łatwiejszą w użyciu alternatywę dla tradycyjnego bandażowania. Dzięki możliwości regulacji ucisku wspierają samodzielne prowadzenie terapii i są szczególnie przydatne wtedy, gdy obrzęk zmienia się w czasie lub wymaga dalszej redukcji.

Oferta JOBST® obejmuje szeroki wybór rozwiązań kompresyjnych dostosowanych do potrzeb osób z obrzękiem limfatycznym, lipodemią oraz schorzeniami żylnymi. Odpowiednio dobrany wyrób uciskowy pomaga zwiększyć skuteczność terapii oraz poprawić komfort codziennego funkcjonowania.

Oferta JOBST® obejmuje szeroki wybór rozwiązań kompresyjnych dostosowanych do potrzeb osób z obrzękiem limfatycznym, lipodemią oraz schorzeniami żylnymi. Odpowiednio dobrany wyrób uciskowy pomaga zwiększyć skuteczność terapii oraz poprawić komfort codziennego funkcjonowania.

Czy terapia uciskowa jest bezpieczna i kiedy należy zasięgnąć porady lekarza?

Terapia uciskowa jest uznawana za bezpieczną i skuteczną metodę leczenia, pod warunkiem, że wyrób uciskowy został prawidłowo dobrany oraz jest stosowany zgodnie z zaleceniami specjalisty ochrony zdrowia.

Kluczowe znaczenie dla skuteczności i bezpieczeństwa terapii ma odpowiedni dobór rodzaju wyrobu, poziomu kompresji oraz rozmiaru, a także prawidłowe zakładanie i regularne użytkowanie.

Przed rozpoczęciem kompresjoterapii warto skonsultować się ze specjalistą ochrony zdrowia, który pomoże dobrać rozwiązanie dostosowane do rodzaju schorzenia, nasilenia objawów oraz indywidualnych potrzeb pacjenta.

Jeżeli podczas stosowania terapii uciskowej wystąpią ból, drętwienie, zmiana koloru skóry, nasilający się obrzęk lub inne niepokojące objawy, należy skontaktować się ze specjalistą w celu oceny dalszego postępowania.

Najczęściej zadawane pytania dotyczące kompresjoterapii

1. Czym jest kompresjoterapia i na czym polega jej działanie?
Kompresjoterapia, nazywana również terapią uciskową, polega na wywieraniu kontrolowanego nacisku na skórę i tkanki za pomocą specjalistycznych wyrobów uciskowych. Stopniowany ucisk wspomaga przepływ krwi żylnej oraz limfy, pomagając ograniczać obrzęki i poprawiać komfort funkcjonowania.

2. Przy jakich schorzeniach stosuje się terapię uciskową?
Kompresjoterapia jest uznawana za podstawowy element leczenia obrzęku limfatycznego i przewlekłych schorzeń żylnych oraz ważny element postępowania w lipodemii. Może być również stosowana u osób odczuwających ciężkość nóg, skłonność do obrzęków w czasie ciąży lub podczas długotrwałego siedzenia, stania czy podróży.

3.Jakie rodzaje wyrobów są wykorzystywane w kompresjoterapii?
W terapii uciskowej stosuje się między innymi podkolanówki, pończochy i rajstopy uciskowe, odzież płaskodzianą i okrągłodzianą, bandaże uciskowe oraz regulowane systemy uciskowe. Wybór rozwiązania zależy od rodzaju schorzenia, stopnia nasilenia objawów oraz indywidualnych potrzeb pacjenta.

4. Czym różni się odzież uciskowa wykonywana na miarę od gotowych wyrobów uciskowych?
Gotowe wyroby uciskowe są dostępne w standardowych rozmiarach i najczęściej stosowane u osób z problemami żylnymi o regularnym kształcie kończyn. Wyroby wykonywane na miarę są indywidualnie dopasowywane do anatomii pacjenta, dlatego często zaleca się je osobom z obrzękiem limfatycznym, lipodemią lub nieregularnym kształtem kończyn.

5. Jak dobrać odpowiedni poziom kompresji?
Poziom kompresji powinien być dobierany indywidualnie przez specjalistę ochrony zdrowia. Przy wyborze uwzględnia się rodzaj schorzenia, nasilenie objawów, współistniejące choroby oraz potrzeby pacjenta. Samodzielny dobór klasy kompresji nie jest zalecany.

6. Czy kompresjoterapia jest bezpieczna?
Tak. Ważne, by wyrób uciskowy został prawidłowo dobrany i stosowany zgodnie z zaleceniami specjalisty. W przypadku wystąpienia bólu, drętwienia, zmiany koloru skóry, nasilającego się obrzęku lub innych niepokojących objawów należy skonsultować się ze specjalistą ochrony zdrowia.

7. Czy terapię uciskową można stosować codziennie?
W wielu przypadkach kompresjoterapia stanowi element codziennego leczenia lub profilaktyki. Czas noszenia wyrobów uciskowych zależy od rodzaju schorzenia i powinien być ustalony indywidualnie ze specjalistą ochrony zdrowia.

Źródła

  1. Wong IK et al. Randomized controlled trial comparing treatment outcome of two compression bandaging systems and standard care without compression in patients with venous leg ulcers. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2012;26(1):102-110.
  2. Rabe E et al. Indications for medical compression stockings in venous and lymphatic disorders: An evidence-based consensus statement. Phlebology. 2018;33(3):163-184.
  3. AWMF. Diagnostics and Therapy of Lymphoedema. S2k Guideline. Registry No. 058-001. 2017.
  4. Lymphoedema Framework. Best Practice for the Management of Lymphoedema. International consensus. 2006.
  5. De Maeseneer M et al. Editor's Choice - European Society for Vascular Surgery (ESVS) 2022 Clinical Practice Guidelines on the Management of Chronic Venous Disease of the Lower Limbs. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2022;63(2):184-267.
  6. Bozkurt K et al. Chronic Venous Insufficiency: Management and Treatment. EMJ Dermatol. 2017;5[Suppl 2]:2-13.
  7. Isoherranen K et al. Lower Leg Ulcer Diagnosis & Principles of Treatment. Including Recommendations for Comprehensive Assessment and Referral Pathways. J Wound Management, 2023;24(2 Sup1):s1-76.
  8. Vandongen YK & Stacey MC. Graduated Compression Elastic Stockings Reduce Lipodermatosclerosis and Ulcer Recurrence. Phlebology. 2000;15(1):33-37.
  9. Deutsche Gesellschaft für Phlebologie und Lymphologie e.V.: S2K-Leitlinie Diagnostik und Therapie des Ulcus cruris venosum, 4.1, 2024.
  10. Marston W et al. Wound Healing Society 2015 update on guidelines for venous ulcers. Wound Repair Regen. 2016;24(1):136-144.
  11. Faerber G et al. S2k guideline lipedema. J Dtsch Dermatol Ges. 2024;22(9):1303-1315.
  12. Bertsch T et al. Lipoedema: a paradigm shift and consensus. J Wound Care. 2020;29(Sup11b):1-51